2 . البيان فى غريب القرآن ، تأليف عبد الرحمن بن محمد ، ابو البركات ، معروف به « ابن انبارى » متوفاى ( 577 ق ) . البيان قديمىترين كتابى است كه با اسلوب زيبايى به اعراب قرآن پرداخته است . « 1 » 3 . اعراب القرآن الكريم و بيانه ، اثر محيى الدين درويش در ده جلد . 4 . الجدول فى اعراب القرآن و صرفه و بيانه ، از محمود صافى در 30 جزء ( 15 جلد ) . نمونه‌هايى از تفسير بيانى قرآن زمخشرى در ذيل آيهء شريفهء وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ ، « 2 » مىنويسد : كلام فصيح لما فيه من الغرابة و هو انّ القصاص قتل و تفويت للحياة و قد جعل مكانا و ظرفا للحياة و من اصابة محز البلاغة بتعريف القصاص و تنكير الحياة ، لانّ المعنى : و لكم فى هذا الجنس من الحكم الذى هو القصاص ، حياة عظيمة و ذلك انّهم كانوا يقتلون بالواحد الجماعة . . . « 3 » اين آيه كلام فصيح و بليغ است و نكتهء عجيب و دقيقى در او مىباشد ؛ زيرا ( جمع بين دو چيز متضاد نموده است ) قصاص ، كشتن و از بين بردن حيات و زندگى شخص است ، در حالى كه همان قصاص مكان و ظرف حيات قرار گرفته است ، نكتهء دقيق بلاغى آن ، معرفه بودن « القصاص » و نكره بودن « حياة » است « ال » معرفه آن براى جنس و نكره بودن حيات ، دلالت بر بزرگى مىكند و معنا اين مىشود كه ، در اين جنس از حكم قصاص ، يك حيات با عظمت وجود دارد ، چرا كه در زمان جاهليت به خاطر كشته شدن يك نفر ، عدهء بسيارى را مىكشتند و از بين مىبردند ( و ده‌ها نفر ، غير از قاتل را نيز مىكشتند ) كه خود موجب فتنه‌هاى بزرگى مىشد ، با آمدن اسلام و تشريح حكم قصاص ، حيات و زندگى با عظمتى براى مردم پديد آمد ؛ زيرا براساس اين حكم تنها قاتل بايد كشته شود و هر كسى شخص ديگرى را نيز به قتل برساند ، او نيز به حكم قصاص به قتل مىرسد ، اين حكم باعث شد تا افراد مرتكب قتل نشوند .

--> ( 1 ) اين قسمت از : التفسير و المفسرون ، اثر آية الله معرفت ، ج 2 / 507 به بعد استفاده شده است . ( 2 ) بقره / 179 . ( 3 ) كشاف ، ج 1 / 222 .